ในระบบอุปกรณ์ไฟฟ้าและอุปกรณ์สระว่ายน้ำ เรามักจะเห็นตัวเลขอย่าง IP65, IP67 หรือ IP68 ปรากฏอยู่บนตัวสินค้า เช่น ไฟใต้น้ำสระว่ายน้ำ ปั๊มน้ำ ตู้ควบคุม หรืออุปกรณ์ไฟฟ้ากลางแจ้ง
ตัวเลขเหล่านี้เรียกว่า มาตรฐาน IP (IP Rating) ซึ่งเป็นตัวบอกระดับการป้องกัน ฝุ่นละอองและน้ำ ของอุปกรณ์ไฟฟ้า ช่วยให้ผู้ใช้งานสามารถเลือกใช้อุปกรณ์ให้เหมาะกับสภาพแวดล้อมได้อย่างปลอดภัย โดยเฉพาะในพื้นที่ที่มีความชื้นสูง เช่น สระว่ายน้ำ
บทความนี้ Jesta จะพามาทำความเข้าใจว่า มาตรฐาน IP คืออะไร ดูอย่างไร และสำคัญต่ออุปกรณ์สระว่ายน้ำอย่างไร
มาตรฐาน IP (IP Rating) คืออะไร
IP Rating หรือ Ingress Protection Rating คือมาตรฐานสากลที่ใช้บอกระดับการป้องกันของอุปกรณ์ไฟฟ้าจากการแทรกซึมของวัตถุภายนอก เช่น ฝุ่นและน้ำ โดยมาตรฐานนี้ถูกกำหนดโดย IEC (International Electrotechnical Commission) ภายใต้มาตรฐาน IEC 60529
มาตรฐานนี้ช่วยระบุว่าอุปกรณ์มีความสามารถในการป้องกันสิ่งแปลกปลอมเข้าสู่ภายในตัวเครื่องได้มากน้อยเพียงใด ซึ่งมีความสำคัญอย่างมากในอุปกรณ์ที่ใช้งานกลางแจ้ง หรืออยู่ในสภาพแวดล้อมที่มีน้ำและความชื้น เช่น
- อุปกรณ์ไฟฟ้าสระว่ายน้ำ
- ไฟใต้น้ำ
- ปั๊มสระว่ายน้ำ
- ตู้ควบคุมไฟฟ้า
- อุปกรณ์ไฟฟ้าภายนอกอาคาร
แล้วเราจะรู้ได้อย่างไรว่า ตัวเลขแต่ละตัวหมายถึงอะไร ?
หลาย ๆ คนอาจจะเคยสังเกตว่าตัวเลขที่ต่อท้าย IP แต่ละครั้งไม่เหมือนกันเลย แล้วจะรู้ได้อย่างไรว่า ตัวเลขแต่ละตัวหมายถึงอะไร ? ตัวเลขที่ต่อท้าย IP นั้นจะมีตั้งแต่ 0 ถึง 9 ซึ่งแต่ละหมายเลขเหล่านั้นก็จะบอกถึงระดับการป้องกันที่แตกต่างกัน ซึ่งสามารถดูได้จากตารางด้านล่างนี้
ตารางนี้จะแสดงให้เห็นถึงลำดับและสิ่งจำเป็นที่ต้องระบุ จึงจะเรียกได้ว่าเป็นมาตรฐาน IP ที่สมบูรณ์
สัญลักษณ์ IP | การป้องกันของแข็ง | การป้องกันของเหลว | การทนต่อแรงกระแทก | การป้องกันอื่นๆ |
IP | ตัวเลข 0 – 6 | ตัวเลข 0 – 9 | ตัวเลข 0 – 9 | ตัวอักษร |
จำเป็นต้องระบุ | จำเป็นต้องระบุ | จำเป็นต้องระบุ | ยกเลิกการใช้แล้ว | ไม่จำเป็นต้องระบุ |
Ingress Protection ค่าดัชนี การป้องกันน้ำ และฝุ่น
IP Rating เป็นการบอกถึงระดับการป้องกัน โดยหลัก ๆ แล้วจะถูกแสดงโดยตัวเลข 2 หลักตามหลัง IP คือ IPxx โดยตัวเลขหลักแรก จะหมายถึงระดับการป้องกันฝุ่น หรือของแข็ง ซึ่งจะมีระดับตั้งแต่ 0 – 6 ส่วนหลักที่สองจะหมายถึงระดับการป้องกันน้ำ หรือของเหลว ซึ่งจะมีระดับตั้งแต่ 0 – 9 ยกตัวอย่างเช่น IP65 เป็นการบ่งบอกถึง มีความสามารถป้องกันฝุ่นและน้ำจากการฉีดได้ 100% เป็นต้น ซึ่งความหมายของรหัส IP ตัวอื่น ๆ จะถูกเขียนไว้ใน ตารางที่อยู่ด้านล่างนี้
ตัวเลขหลักที่ 1 : บ่งบอกถึงการป้องกันของแข็ง ตารางนี้จะแสดงให้เห็นถึงระดับการป้องกันของแข็ง ซึ่งของแข็งที่กล่าวนี้หมายถึงการป้องกันของแข็ง หรือฝุ่นที่สามารถเข้าถึงตัวอุปกรณ์ อาจเป็นการสัมผัสโดยบังเอิญเท่านั้น ไม่รวมถึงการกระแทกจากของแข็งที่เกิดจากการกระทำอย่างตั้งใจ โดยการป้องกันของแข็งจะมีทั้งหมด 7 ระดับ ตั้งแต่ระดับ 0 – 6 ดังนี้
ตัวเลขหลักที่ 2 : สำหรับตัวเลขหลักนี้ คือ ความสามารถในการป้องกันของเหลว ตารางนี้จะแสดงให้เห็นถึงระดับการป้องกันของเหลว ซึ่งของเหลวในที่นี้ หมายถึงของเหลวจำพวกน้ำเท่านั้น ไม่รวมถึงของ เหลวประเภทอื่น ๆ เช่น น้ำมัน, สารเคมีที่มีความเป็นกรด หรือด่างสูง, ฯลฯ โดยการป้องกันมีทั้งหมด 11 ระดับ ตั้งแต่ระดับ 0 – 9K
* มาตรฐานที่มีสัญลักษณ์ “K” คือมาตรฐานที่ถูกกำหนดขึ้นโดย ISO 20653 ซึ่งจะไม่มีในมาตรฐาน IEC 60529 ยกเว้น IPx9 ซึ่งจะมีการทดสอบแบบเดียวกับ IP69K
ความหมายของ IP ระดับต่าง ๆ สามารถดูได้จากตารางนี้
หมายเลข IP | ความหมาย |
IP54 | – มีความสามารถป้องกันฝุ่นได้ แต่อาจมีฝุ่นเล็กน้อยเล็ดลอดเข้าไปแต่ต้องไม่มีผลใด ๆ ต่อการทำงานของอุปกรณ์ – มีความสามารถป้องกันละอองน้ำที่ตกกระทบตัวอุปกรณ์ได้จากทุกทิศทาง |
IP65 | – มีความสามารถป้องกันฝุ่นได้สมบูรณ์ – มีความสามารถป้องกันน้ำจากการฉีดที่ตัวอุปกรณ์ได้จากทุกทิศทาง |
IP66 | – มีความสามารถป้องกันฝุ่นได้สมบูรณ์ – มีความสามารถป้องกันน้ำจากการฉีดแบบรุนแรงที่ตัวอุปกรณ์ได้จากทุกทิศทาง |
IP66K | – มีความสามารถป้องกันฝุ่นได้สมบูรณ์ – มีความสามารถป้องกันน้ำจากการฉีดแรงดันสูงที่ตัวอุปกรณ์ได้จากทุกทิศทาง |
IP67 | – มีความสามารถป้องกันฝุ่นได้สมบูรณ์ – มีความสามารถป้องกันการแทรกซึมของน้ำจากการแช่ตัวอุปกรณ์ในน้ำได้ที่ความลึกสูงสุด 1 m. เป็นระยะวลาสูงสุด 30 นาที |
IP68 | – มีความสามารถป้องกันฝุ่นได้สมบูรณ์ – มีความสามารถป้องกันการแทรกซึมของน้ำจากการแช่ตัวอุปกรณ์ในน้ำได้แบบถาวร |
IP69K | – มีความสามารถป้องกันฝุ่นได้สมบูรณ์ – มีความสามารถป้องกันน้ำจากการฉีดแรงดันสูงพิเศษที่ตัวอุปกรณ์ได้จากทุกทิศทางที่อุณหภูมิน้ำสูงสุด 80๐C |
มาตรฐาน IP Rating เป็นตัวบ่งบอกระดับการป้องกันฝุ่นและน้ำของอุปกรณ์ไฟฟ้า ซึ่งมีความสำคัญอย่างมากในงานที่ต้องสัมผัสกับความชื้น เช่น ระบบสระว่ายน้ำ
การเข้าใจความหมายของตัวเลข IP จะช่วยให้ผู้ใช้งานสามารถเลือกอุปกรณ์ได้อย่างถูกต้อง ปลอดภัย และเหมาะกับสภาพแวดล้อมการใช้งาน
สำหรับอุปกรณ์สระว่ายน้ำ ควรเลือกสินค้าที่มีมาตรฐาน IP ในระดับสูง เพื่อให้ระบบทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ และช่วยยืดอายุการใช้งานของอุปกรณ์ในระยะยาว
